Sollicitatiegesprek, oftewel het selectie-interview

Over selectie-interviews

Het sollicitatiegesprek is voor de recruiter het 'selectie-interview'. Het is een veelvuldig gebruikt selectiemiddel en wordt dan ook nagenoeg bij elke sollicitatie afgenomen. Tijdens het interview zal de interviewer jouw persoonlijkheid analyseren en kijken of u geschikt bent voor de betreffende functie. Niet ieder interview is hetzelfde. Soms zult u met een HR-manager of toekomstige leidinggevende spreken, en bij sommige sollicitaties wordt de hulp van een (bedrijfs)psycholoog ingeschakeld. Tijdens een regulier sollicitatiegesprek met iemand van personeelszaken zullen er wat basale psychologische vragen gesteld worden, maar het interview zal grotendeels bestaan uit bedrijfsgerelateerde vragen. Een psycholoog zal daarentegen een verkapte persoonlijkheidsvragenlijst doorlopen, om erachter te komen wie u precies bent.

Twee soorten interviews of sollicitatiegesprekken

Interviews of sollicitatiegesprekken zijn grofweg in te delen in twee soorten:

  • Gestructureerde interviews
  • Ongestructureerde interviews

Gestructureerde interviews

Bij gestructureerde interviews krijgt iedere sollicitant dezelfde vragen, bijvoorbeeld ‘Wat maakt u geschikt voor deze functie?’ of ‘Welke kenmerken van de functie spreken jou het meest aan, en waarom?’. Soms zijn de vragen minder direcht, en worden er vragen gesteld waarvan men hoopt dat de sollicitant een antwoord geeft waaruit de nodige eigenschappen en vaardigheden voor een functie naar voren komen. Een voorbeeld van zo’n vraag is bijvoorbeeld: ‘Hoe zou u handelen als…’, waarna een korte beschrijving van een situatie volgt die u zou kunnen tegenkomen in uw werk. Als u solliciteert op een salesfunctie, zou u bijvoorbeeld de vraag kunnen krijgen: ‘Hoe gaat u om met een klant die geïrriteerd is omdat hij te lang moet wachten op zijn product?’, of ‘Hoe gaat u om met een klant wiens bestelling is zoekgeraakt?’

Ongestructureerde interviews

Met name kleinere bedrijven passen deze techniek vaker toe. Een ongestructureerd interview kan worden gezien als een ‘normaal’ gesprek tussen twee of meer personen. De interviewer houdt een vrijere structuur aan en het gesprek kan in principe alle kanten op. Dat wil overigens niet zeggen dat er geen vragen zijn voorbereid. Ook tijdens een ongestructureerd sollicitatiegesprek zal je gevraagd worden naar waarom jij nou juist deze baan wilt, en waarom jij denkt dat je er geschikt voor bent. Aangezien deze twee vragen bijna altijd terugkomen, is het verstandig om hier alvast over na te denken.

Voorbereiding op het sollicitatiegesprek

Het gestructureerde sollicitatiegesprek komt vaker voor. Daarom kan je ervan uitgaan dat je deze variant kunt verwachten. Dit heeft te maken met het feit dan een gestructureerd interview meer relevante informatie over een sollicitant zal genereren. Daarnaast is een gestructureerd gesprek minder subjectief en minder beïnvloedbaar door factoren waardoor de interviewer mogelijkerwijs vooringenomen zou kunnen zijn bij het maken van een beslissing. Het is ook makkelijker om kandidaten te vergelijken als er met elke kandidaat een vergelijkbaar gesprek is gevoerd.

Een goede voorbereiding op een interview is essentieel. Neem van tevoren jouw curriculum vitae door en zorg dat je op alle mogelijke vragen bent voorbereid; weet wat je precies in welk jaar hebt gedaan en wat die betreffende activiteit inhield. Er zullen je vragen worden gesteld over jouw persoonlijkheid en wie je precies bent. Er zullen ook vragen gesteld worden waar niet per se een goed of fout antwoord op gegeven kan worden, maar waarin jouw persoonlijkheid naar voren komt. Sommige interviewers vinden het leuk om een gekke vraag te stellen, zoals: ‘Wat zou u doen met 10.000 ping-pongballen?’ of iets dergelijks. Als je zo’n vraag gesteld krijgt, is dat niet omdat het relevant is voor de baan, maar omdat de interviewer wil zien wat je doet met een onverwachte situatie. Ga rustig in op de vraag en bedenk iets creatiefs.

Mogelijke vragen tijdens een sollicitatiegesprek

  • Beschrijf een situatie waarin u tijdens het werk kwaad bent geworden.
  • Op welke professionele prestatie bent u trots, en waarom?
  • Hoe stressbestendig bent u? Kunt u een voorbeeld geven?
  • Wat doet u als een collega iets doet waar u het absoluut niet mee eens bent?
  • Wat vindt u goede punten van uw gedrag? En wat beschouwt u als slechte punten?
  • Waarom denkt u dat u geschikt bent voor deze functie?

Mogelijke vragen over jouw arbeidsverleden

  • Heeft u wel eens in groepsverband samengewerkt? Wat was uw rol binnen deze groep?
  • Wat heeft u geleerd tijdens uw vorige functies?
  • Waarom wilt u weg bij uw huidige functie?

Vragen over de functie waar je op solliciteert

Het is van zeer groot belang dat je van tevoren jezelf hebt ingelezen in de functie waarop je solliciteert. Lees de functieomschrijving meerdere malen goed door. Bezoek de website van het bedrijf waar je op solliciteert en schrijf dingen op die je opvallen. Denk na over de vraag: “Naar wat voor iemand is dit bedrijf op zoek?” en probeer uw eigen kwaliteiten te verbinden met waar naar gezocht wordt. Zo kan jij je voorbereiden op vragen tijdens het interview. Mogelijke vragen zijn:

  • Waarom heeft u gekozen voor deze organisatie?
  • Welke kenmerken van de functie spreken u aan en waarom? Heeft u ervaring op deze gebieden? Zo ja, kunt u hier specifieke voorbeelden van geven?

STAR-model tijdens sollicitaties

Om informatie zo concreet mogelijk te maken tijdens een interview, kan er gebruik gemaakt worden van het STAR-model. Dit is een model waarmee waardevolle informatie verzameld kan worden. STAR staat voor:

  • Situatie: Wat speelde er? Wat waren de omstandigheden?
  • Taak: Wat waren uw taken?
  • Aanpak: Wat heeft u concreet gezegd of gedaan?
  • Resultaat: Wat leverden uw acties op? Wat waren de gevolgen?

Vragen die je zelf kunt stellen tijdens een sollicitatie

Het is een goed idee om zelf wat vragen voor te bereiden voor tijdens uw interview. Als u met vragen komt, wil dat zeggen dat u zich hebt verdiept in het bedrijf en de functie en dat u uw kansen goed inschat. Dit geeft aan de interviewer aan dat u een serieuze kandidaat bent. Blijf dus niet passief, maar stel vragen als:

  • Hoe valt jullie bedrijfscultuur te omschrijven?
  • Wat voor trainings- of opleidingsmogelijkheden zijn er binnen de organisatie?
  • Zijn er functioneringsgesprekken of beoordelingsgesprekken?

Het is meestal niet verstandig om in een eerste gesprek te beginnen over primaire (salaris) of secundaire (vakantiedagen etc.) arbeidsvoorwaarden, aangezien dat meestal nog wat voorbarig is. Bewaar deze vragen voor een later gesprek.

Tips voor een sollicitatiegesprek of interview

  • Neem een kladblok en een kopie van je cv mee, eventueel vergezeld van een motivatiebrief of portfolio. Er kunnen over beide vragen gesteld worden, dus lees ze van tevoren nog eens goed door.
  • Denk na over mogelijk situaties die tijdens het interview besproken kunnen worden, zoals situaties zoals die zich bij de functie voor zouden kunnen doen.
  • Analyseer de organisatie waar je mogelijk komt te werken en kijk of er informatie op het internet beschikbaar is van de personen waarmee je een gesprek hebt.
  • Zorg dat je een representatieve eerste indruk maakt. Kijk welke kleding gangbaar is bij de betreffende organisatie en zorg dat je hier zelf ook aan voldoet. Neem hierbij het zekere voor het onzekere: liever iets te netjes, dan iets te slordig.
  • Stel een lijst op met eigenschappen die relevant zijn voor de functie, en vaardigheden die volgens jou van belang zijn voor de betreffende functie. Raadpleeg hiervoor de vacature.
  • Stel zelf een aantal vragen op die je wilt stellen tijdens het interview. Dit kunnen bijvoorbeeld onduidelijkheden zijn over de functie waarop je solliciteert.
  • Probeer het interview met zelfvertrouwen in te gaan. Je kunt nooit op alle vragen voorbereid zijn.
  • Wees op tijd, geef iedereen een stevige hand (zonder te knijpen) en houdt tijdens het interview oogcontact met alle deelnemers aan het gesprek.
  • Vraag aan het einde van het interview wat de vervolgprocedure is en op welke termijn je een terugkoppeling kunt verwachten.
  • Let op non-verbale informatie, zoals oogcontact en glimlachen.